RATEM'İN TBMM NEZNİNDE ÇALIŞMALARI

   Radyo ve televizyonların yayınlarını yeniden düzenleyen ve RTÜK'ün yapısında da değişiklikler öngeren yasa tasarısının, 18 Mayıs Cuma günü TBMM Anayasa Komisyonu'nda görüşülerek kabul edilmesi ve 23 Mayıs 2001 Çarşamba günü TBMM Genel Kurulu'nda ele alınması kararı üzerine harekete geçen Radyo Televizyon Yayıncıları Meslek Birliği (RATEM), yasa tasarısının içerdiği sakıncaları iletmek üzere TBMM'nde bir dizi temaslarda bulunmuştur.

   23 Mayıs Çarşamba günü saat 10:00'da Ankara Güven Park'ta, Başkan Dursun Güleryüz'le buluşan RATEM üyeleri, heyet halinde gittikleri TBMM'nde, başta partilerin grup başkanvekilleri olmak üzere, çok sayıda milletvekiliyle bir araya gelerek söz konusu tasarının geri çekilmesini talep ettiler.

TEMASLARA KATILANLAR

Dursun Güleryüz - BRT FM (Başkan-İstanbul)
Yusuf Gürsoy - Yaşam Radyo (2. Başkan-İstanbul)
Yüksel Kılınç - Yön FM (İstanbul)
Mustafa Efe - Müjde FM (İstanbul)
Mehmet Acar - Şampiyon FM (Bursa)
Cihat Özkan - Lider FM (Bursa)
Rahmi Subaşı - Jet FM (Bursa)
Mehmet Önür - Venüs FM (Bursa)
Murat Zengin - Radyo Net/Güleren FM (Bursa)
Erol Maraş - Olay TV/Radyo (Gaziantep)
Ahmet Atılmış - Radyo Yağmur (Gaziantep)
İsmail Sağlar - Kanal 2000 (Mersin)
Nazan Turgut - Kent Radyo (Mersin)
Mesut Keskin - ART TV (Uşak)
Kadir Öge - Radyo Özlem (Uşak)

RATEM'İN GÖRÜŞMELERDE, TASARI HAKKINDA DİLE GETİRDİĞİ ENDİŞELERİ

   Ratem Heyeti, kanunlaştırılmak istenen yasa tasarısıyla ilgili taşıdıkları kaygıları içeren bir dosyayı, görüşülen siyasilere takdim ettiler. Söz konusu dosyada ve görüşmelerde, endişeler şöyle dile getirildi:

Vericilerin İşletiminin TRT'ye Devredilmesi:

   Çıkarılacak yeni yasayla tüm radyo ve televizyonların vericilerinin TRT'ye devredilmesi amaçlanıyor. Bu önerinin ardında, bütün yayınların tek şartele ve merkeze bağlanması arzusu yatıyor.

   Söz konusu talebin hayata geçirilmesi, fiziki ve teknik açıdan mümkün değil. Kaldı ki, TRT'nin mevcut vericilerinin yanlış emisyon noktalarına konulduğu biliniyor ve TRT'nin bu konuda pek de başarılı olmadığı ortada. Mülkiyet gaspına yol açacak olan bu maddenin tasarıdan çıkarılmasını talep ediyoruz.

Para Cezaları:

   Söz konusu tasarıda, yayıncı kuruluşlara ağır para cezaları getiriliyor. Özellikle, bölgesel ve yerel yayın yapan radyo ve televizyonların bu cezaların altından kalkması mümkün değil. Bu cezaların yürürlüğe konması, yerel yayın yapan kuruluşların kapılarına kilit vurulması anlamına gelir. Üstelik para cezalarının ödenmesi için bir hafta süre tanınması ve bu süre sonunda cezayı ödeyemeyen kuruluşların yayınlarının ceza tahsil edilinceye kadar durdurulması, bir ay sonunda ödeme yapamayan kuruluşların yayın lisansının iptal edilmesi de çok ağır bir yaptırım.

   Bu kanun teklifi sayesinde ekran karartmanın sona erdirildiği yönünde propaganda yapılırken, bu madde yürürlüğe girdiğinde kuruluşların ekranlarının tamamen kararması söz konusu. Ayrıca, verilen cezaların yargı denetiminin dışında tutulması da kabul edilebilir bir olay değil.

RTÜK'ün Yapısı:

   RTÜK'ün mevcut 9 üyesinin tamamını iktidarın ve muhalefetin adayları arasından TBMM seçiyordu. Getirilmek istenen yeni uygulamayla RTÜK'ün 5 üyesini TBMM seçerken, kalan 4 üyesini ise, iktidar atıyor ve RTÜK Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu'na bağlanıyor. Dolayısıyla, daha önceleri özerk bir yapıya sahip olan RTÜK, iktidara bağımlı ve güdümlü bir hale getiriliyor.

   Yeni tasarıda Radyo Televizyon Üst Kurulu yönetiminde; YÖK'ün önereceği 2, MGK ve Gazeteciler Cemiyeti'nin önereceği 1'er üyeye yer verilirken, ne yazık ki sektörü temsil edecek üyelere yer verilmesi öngörülmemiştir. RTÜK yönetiminde, radyo ve televizyonları temsil edecek en azından 1 üyeye yer verilmelidir.

Ek Maliyetler:

   Yayıncı kuruluşlar halen brüt reklam gelirleri üzerinden RTÜK'e %5 pay ödüyorlar ve RTÜK bütçesi, yapılan onca harcamalara rağmen her yıl fazla veriyor. Hal böyleyken radyo ve televizyonlara izin, frekans kirası ve lisans parası adı altında yeni ekonomik yükler getiriliyor. Eğer bu hizmetlerden çeşitli kurumlara pay verilmesi gerekiyorsa bu, yayıncı kuruluşlardan değil, RTÜK'ün fazla veren bütçesinden temin edilmelidir.

29. Maddenin Sakıncaları:

   RTÜK Kanunu'nun mevcut 29. Maddesi'ndeki; medya patronlarının devlet ihalelerine ve borsaya girmelerini yasaklayan ibarenin, yeni tasarıda yer almaması, medya sahiplerinin ellerindeki yayın grubunun baskı gücünü kullanarak, haksız bir şekilde devlet ihalelerini kazanmalarının önünü açmıştır.

   Yine tasarıda, bir kişinin %25 izlenme oranına ulaşana kadar istediği sayıda radyo ve televizyona sahip olabilmesine imkan tanınması, ticari rekabeti olumsuz etkileyerek, tekelleşmenin önünü açacak düzenlemelerdir. Toplamda 100 tane yerel ve 2 tane de ulusal televizyona sahip olan bir kişinin bile elindeki medyanın %25'lik izlenme oranına ulaşamadığı düşünülürse, olayın boyutlarının ne kadar büyüdüğü daha iyi anlaşılabilir. Kaldı ki, %25'lik izlenme oranını tespit edebilmek (fiziki ve teknik alt yapı düşünülürse) neredeyse imkansızdır. Bu da (Eğer kanunlaşırsa) uygulamada tam bir kaosa dönüşecektir.

MUHALEFETİN SESİ KISILACAK:

   Getirilen bu yeni düzenlemeler sonrası toplumsal muhalefetin sesi kısılacak. Bu suistimale açık düzenlemelerin getirdiği aşırı denetim gücü art niyetli bir iktidarın elinde felaketle sonuçlanır. Böyle bir ortamda medya kuruluşları sağlıklı haber verme görevlerini yerine getiremez ve gerçekler halka yansıtılamaz. Yansıtmakta direnenler ise, varlıklarını sürdüremezler. Unutmayınız ki, bugün sizin lehinize görünen bu yetkiler, olası bir seçim ve değişen dengeler sonrası sizlerin aleyhine olacaktır. "Hesap döner sap döner, gün gelir hesap döner." atasözümüz bizlere örnek olmalıdır.

SİYASİLERİN YAKLAŞIMLARI

MHP'Lİ ŞANDIR: "GERÇEKÇİ OLMAK ZORUNDAYIZ"

   TBMM'deki temaslarına, MHP Grup Başkanvekili Mehmet Şandır'ı ziyaret ederek başlayan RATEM Heyeti, getirilen kanun tasarısı hakkındaki endişelerini dile getirerek, söz konusu tasarının geri çekilmesini, eğer bu mümkün olmazsa, yayıncı kuruluşları zora sokacak maddelerin değiştirilmesini talep etti.

   Heyet adına konuşan Başkan Dursun Güleryüz'ün ve diğer RATEM üyelerinin görüşlerini aktarmasının ardından söz alan Mehmet Şandır, söz konusu yasa tasarısının çok da hazırlıklı olmadıkları bir dönemde gündeme geldiğini ve ayrıntılarıyla inceleyemediklerini itiraf ederek, "Biz MHP olarak yerel medyayı çok önemsiyor ve bizim bu noktaya gelmemizdeki katkılarını biliyor, endişelerinizi anlıyoruz. Biz her zaman için geniş katılımdan ve çok sesli bir medyadan yanayız. Ancak gerçekçi olmak zorundayız, şu aşamada neler yapabiliriz? Ona bakmalıyız. MHP grubu olarak bu yasa tasarısına hazırladığımız önergelerle katkı sağlamayı hedefliyoruz. Bizler komisyon çalışmalarında iyi niyetli hareket ediyoruz. Eğer bugün tanzim etmek istediklerimiz olmazsa, yarın olacaktır. Siz meselenize sahip çıktığınız taktirde, bizim sizin önerilerinize ve sizlere kapımız her zaman açık olacaktır." şeklinde konuştu.

BÜLENT ARINÇ: "SİZİNLE AYNI FİKİRDEYİZ"

   Fazilet Partisi Grup Başkanvekili Bülent Arınç, RATEM heyetinin görüşlerine ve çekincelerine aynen katıldıklarını belirterek, hükümete yüklendi. Arınç, "Bu hükümet, yangından mal kaçırır gibi kanun çıkarmaya çalışıyor. Yasalar enine boyuna tartışılmadan, alelacele parmaklar kaldırılarak meclisten geçiyor. Bu yasa tasarısı mevcut haliyle ve içerdiği sakıncalarla kanunlaşmamalıdır. Biz anamuhalefet olarak bunun için mücadele edeceğiz, ancak iktidar, muhalefetin önergelerini okumadan reddederek gündeme gelmesini engelliyor." dedi.

YAŞAR DEDELEK: "GEREKEN CEZALAR VERİLMELİ"

   ANAP Grup Başkanvekili Yaşar Dedelek ise, hükümetin getirdiği yasa tasarılarının ve önergelerin teamüller gereği delinmeden meclisten geçtiğine dikkat çekti. Dedelek, "Sizlere hak veriyorum, ama yerel medya da yaptığı hataların bedelini ödemek zorunda. Her önüne gelenin program sunarak rastgele konuşması engellenmeli. Dolayısıyla, tasarıda öngörülen cezaların kalması mümkün değil." diye konuştu.

ALİ RIZA GÖNÜL: "ÇÖZÜM İKTİDAR PARTİLERİNDE"

   RATEM heyetinin dördüncü ziyaretini gerçekleştirdiği ve taleplerini ilettiği DYP Grup Başkanvekili Ali Rıza Gönül, çözümün iktidar partilerinde olduğunu söyledi.

   Gönül, "Tasarının bizim de katılmadığımız ve sakıncalı bulduğumuz yönleri var, fakat elimizden bir şey gelmez. Biz sadece genel kurulda çekincelerimizi dile getiririz." dedi.

BEYHAN ASLAN: "TASARI BÖYLE GEÇERSE, YEREL MEDYA BİTER"

   Dile getirilen şikayetlere hak veren ve kendisinin de zamanında yerel bir televizyon işlettiğini belirten ANAP'ın diğer Grup Başkanvekili Beyhan Aslan, "Bu tasarı kanunlaşırsa bütün yerel radyo ve televizyonlar kapanır." dedi.

   Tasarının çok apar topar genel kurula geldiğinden yakınan Aslan, "Bizde herkes tasarıya daha yeni bakıyor. Getirilmek istenen değişikliklerden kimsenin doğru dürüst bilgisi yok. Bu yasa, araştırmacı gazetecilik adına yapılan bazı özel hayat ihlalleri ve yanlışlar üzerine bir tepki yasası olarak gündeme geldi, ama biraz aşırı tepki verildi. Hem FP, hem de DYP bu yasaya karşı çıkıyor. Muhakkak zorluk çıkartacaklar ve bu tasarının görüşülmesi haftaya sarkabilir. Zaten iktidar milletvekilleri bile tasarıyı yeni öğreniyor. Bu arada en doğrusunu çıkartmak için elimizden geleni yaparız." diye konuştu.

EMREHAN HALICI: "KEŞKE DAHA ÖNCE GELSEYDİNİZ"

   Siyasi partilerin grup başkanvekilleriyle, meclisteki odalarında bir araya gelen RATEM heyeti, DSP Grup Başkanvekili Emrehan Halıcı ile genel kurulda oturum devam ederken meclis kulisinde görüştü.

   RATEM'in kaygılarını dikkatle dinleyen Emrehan Halıcı, genel kurulda yasanın görüşülmeye başladığını hatırlatarak, "Keşke daha önce gelebilseydiniz. Şu an zaman sıkıntısı var. Olay bu aşamaya geldikten sonra neler yapabiliriz bilmiyorum, ama arkadaşlarla bir değerlendirme yaparız." dedi. Öte yandan Sayın Emrehan Halıcı'nın RATEM'in taleplerini dinledikten sonra; "Diğer partilerin grup başkanvekilleriyle görüştünüz mü, onların tavrı ne oldu?" diye sorması dikkat çekti.

DİĞER TEMASLAR

   TBMM'de yürüttüğü kulis faaliyetlerine, Yasa tasarısının genel kurulda görüşülmeye başlandığı anlarda da arttırarak devam eden RATEM heyeti, meclisin iktidar kulisinde yaklaşık 3 saat kalarak temaslarını tamamladılar.

   RATEM heyeti iktidar kulisinde; DSP Bursa Milletvekili Ali Rahmi Beyreli, DSP Bursa Milletvekili Ali Arabacı, ANAP Bursa Milletvekili Ertuğrul Yalçınbayır, MHP MYK üyesi ve Bursa Milletvekili Orhan Şen başta olmak üzere çok sayıda milletvekiliyle görüşerek taleplerini aktardı.

   Ertuğrul Yalçınbayır ve Ali Arabacı RATEM'e tam destek vererek, bu yasa tasarısına karşı olduklarını belirttiler. Ertuğrul Yalçınbayır, konuyla ilgili mecliste gündem dışı söz alarak, tasarının içerdiği yanlışlıklara dikkat çekti. Öte yandan, başta Nazlı Ilıcak olmak üzere çok sayıda FP'li ve DYP'li muhalefet milletvekilleri söz alarak tasarıya karşı çıktılar ve geri çekilmesini talep ettiler.

   RATEM'e iktidar kulisindeki temaslarında yardımcı olan ve DSP Grup Başkanvekili Emrehan Halıcı'yla görüşülmesini sağlayan DSP Bursa Milletvekili Ali Rahmi Beyreli, RATEM'in hazırladığı ve yayıncı kuruluşların endişelerinin sıralandığı dosyayı, tasarının mimarı ANAP'lı Bakan Rüştü Kazım Yücelen'e de bizzat ileterek, incelemesini sağladı.

TEMASLARIN SONUÇLARI

   RATEM heyetinin meclisteki ısrarlı çalışmaları ve gördükleri her milletvekiline endişelerini aktarmaları, genel kurul görüşmelerine yayıncı kuruluşlmar lehine yansıdı.

   Özellikle muhalefet, RATEM'in çekincelerini açıkça ve sert bir uslüpla dile getirirken, iktidar grupları da kendi aralarında bir kez daha durum değerlendirmesi yaptılar. Bu çalışmalar hedefini bulmuş olacak ki, 24 Mayıs 2001 Perşembe günü çıkarılması hedeflenen yasa tasarısının ilk 4 maddesi kabul edilirken, 5. maddesi genel kurulda yeter sayısının sağlanamaması sonucu, oturum saat 17:45'te Meclis Başkanvekili tarafından kapatılmıştır. Dolayısıyla genel kurulun tekrar toplanacağı 29 Mayıs 2001 Salı günü saat 14:00'e kadar zaman kazanılmış ve bu tasarının daha ayrıntılı bir şekilde değerlendirilmesi ve yanlışlardan dönülmesi imkanı doğmuştur.

   BURADA SİZ ÜYELERİMİZE VE TÜM YAYINCI KURULUŞLARA ÖNEMLİ GÖREVLER DÜŞMEKTEDİR. BÖLGENİZİN BÜTÜN MİLLETVEKİLLERİNE BU TASARININ MEVCUT HALİYLE MECLİSTEN GEÇMEMESİ İÇİN BASKI YAPINIZ. BÜTÜN MİLLETVEKİLLERİNE TEPKİNİZİ DİLE GETİREN FAKSLAR ÇEKİNİZ. YİNE HAFTA SONU TATİLİ İÇİN MEMLEKETLERİNE GELECEK MİLLETVEKİLLERİYLE BİRE BİR GÖRÜŞEREK ENDİŞELERİNİZİ AKTARINIZ.